ឆាណាក្យា (Chanakya) គឺជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញ ទស្សនវិទូ ទីប្រឹក្សានយោបាយ និងជាសេដ្ឋវិទូដ៏ល្បីល្បាញបំផុតម្នាក់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ - Buddhist Economic



ឆាណាក្យា (Chanakya) គឺជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញ ទស្សនវិទូ ទីប្រឹក្សានយោបាយ និងជាសេដ្ឋវិទូដ៏ល្បីល្បាញបំផុតម្នាក់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ

Share knowledge

 ឆាណាក្យា (Chanakya) គឺជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញ ទស្សនវិទូ ទីប្រឹក្សានយោបាយ និងជាសេដ្ឋវិទូដ៏ល្បីល្បាញបំផុតម្នាក់នៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រឥណ្ឌាបុរាណ (រស់នៅក្នុងរង្វង់ឆ្នាំ ៣៥០–២៧៥ មុនគ្រិស្តសករាជ)។ លោកត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "កៅទិល្យៈ" (Kautilya) ឬ "វិស្ណុគុប្តៈ" (Vishnugupta) និងត្រូវបានគេប្រសិទ្ធនាមថាជា "ម៉ាក្យាវ៉ាលី (Machiavelli) នៃប្រទេសឥណ្ឌា"។

ខាងក្រោមនេះជាចំណុចសំខាន់ៗដែលធ្វើឱ្យលោកក្លាយជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញដ៏ឥទ្ធិពល៖

១. អ្នកបង្កើតអាណាចក្រម៉ោរ្យៈ (Maurya Empire)

• ការផ្ដួលរំលំរាជវង្សនន្ទៈ៖ ឆាណាក្យា ត្រូវបានស្តេចនៃរាជវង្សនន្ទៈ (Nanda Dynasty) មើលងាយ និងប្រមាថយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ លោកបានចងកំហឹង និងប្ដេជ្ញាចិត្តថានឹងមិនចងសក់កំប៉ោយរបស់លោកវិញឡើយ ដរាបណាមិនទាន់បានកម្ទេចរាជវង្សនេះ។
• ការជ្រើសរើស ចន្ទ្រគ្រុបតៈ៖ លោកបានមើលឃើញពីសមត្ថភាពរបស់យុវជនម្នាក់ឈ្មោះ ចន្ទ្រគ្រុបតៈ ម៉ោរ្យៈ (Chandragupta Maurya) ហើយបានបង្ហាត់បង្រៀន យុទ្ធសាស្ត្រសឹក នយោបាយ និងគ្រប់គ្រងរដ្ឋ រហូតអាចវាយដណ្តើមរាជបល្ល័ង្ក និងបង្កើតអាណាចក្រម៉ោរ្យៈដ៏ធំធេង ដែលគ្របដណ្តប់ស្ទើរតែទូទាំងឧបទ្វីបឥណ្ឌា។

២. ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍ និងទស្សនវិជ្ជាដ៏ល្បីល្បាញ

ឆាណាក្យា បានបន្សល់ទុកនូវក្បួនច្បាប់សំខាន់ៗចំនួនពីរ ដែលនៅតែមានតម្លៃរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ន៖
• អសិរាសាស្ត្រ (Arthashastra)៖ គម្ពីរស្ដីពីនយោបាយ យុទ្ធសាស្ត្រសឹក សេដ្ឋកិច្ច និងការគ្រប់គ្រងរដ្ឋ។ វាជាសៀវភៅណែនាំសម្រាប់ស្តេចក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រទេស របៀបដឹកនាំប្រជាជន ការធ្វើស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ និងការការពារទឹកដី។
• ឆាណាក្យា នីតិ (Chanakya Niti)៖ កម្រងទស្សនវិជ្ជា និងគោលការណ៍រស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ស្ដីពីសីលធម៌ ទំនាក់ទំនង មិត្តភាព គ្រួសារ និងការរៀបចំខ្លួនក្នុងសង្គម ដើម្បីទទួលបានជោគជ័យ។

៣. យុទ្ធសាស្ត្រដឹកនាំដ៏មុតស្រួច

លោកជឿជាក់លើ ភាពប្រាកដនិយមផ្នែកនយោបាយ (Political Realism)។ លោកយល់ថា ផលប្រយោជន៍ជាតិ និងស្ថិរភាពរបស់រដ្ឋ គឺជារឿងសំខាន់បំផុត។ យុទ្ធសាស្ត្រដ៏ល្បីល្បាញរបស់លោកក្នុងការដោះស្រាយបញ្ហា ឬប្រយុទ្ធជាមួយសត្រូវមាន ៤ ដំណាក់កាល (Sama, Dama, Danda, Bheda)៖
1. សាមៈ (Sama)៖ ការចរចា សន្តិវិធី ឬការលួងលោម។
2. ទានៈ (Dama)៖ ការសូកប៉ាន់ ទិញទឹកចិត្ត ឬផ្តល់ផលប្រយោជន៍។
3. ភេទៈ (Bheda)៖ ការបំបែកបំបាក់ បង្កើតការសង្ស័យផ្ទៃក្នុងក្នុងចំណោមសត្រូវ។
4. ទណ្ឌៈ (Danda)៖ ការប្រើកម្លាំងបាយ អាវុធ ឬការដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ (ប្រើនៅពេលវិធីទាំង ៣ ខាងលើមិន効果)។

៤. ទស្សនៈអប់រំដ៏មានតម្លៃរបស់ឆាណាក្យា

• តម្លៃនៃការអប់រំ៖ "ចំណេះដឹង គឺជាមិត្តដ៏ល្អបំផុត។ មនុស្សមានចំណេះដឹង តែងទទួលបានការគោរពគ្រប់ទីកន្លែង។"
• ការរៀនពីកំហុស៖ "ចូររៀនពីកំហុសរបស់អ្នកដទៃ ព្រោះអ្នកមិនអាចរស់នៅវែងរហូតដល់មានពេលធ្វើកំហុសទាំងអស់នោះដោយខ្លួនឯងឡើយ។"
• ការជ្រើសរើសមិត្ត៖ "កុំបង្កើតមិត្តជាមួយមនុស្សដែលមានឋានៈខ្ពស់ជាង ឬទាបជាងអ្នកខ្លាំងពេក ព្រោះទំនាក់ទំនងបែបនោះមិនអាចនាំមកនូវសេចក្តីសុខពិតប្រាកដឡើយ។"
ឆាណាក្យា មិនត្រឹមតែជាអ្នកប្រាជ្ញក្នុងសម័យបុរាណប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគំនិត និងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់លោក នៅតែត្រូវបានគេយកមកសិក្សា និងអនុវត្តនៅក្នុងវិស័យនយោបាយការបរទេស គ្រប់គ្រងអាជីវកម្ម និងការដឹកនាំ រហូតមកដល់សម័យទំនើបនេះ។ Read More